Hoe informatief zijn de media?

De wereld kampt met forse problemen. Dat is niet nieuw. Maar er komt nu wel veel tegelijk op ons af en van een ‘groot kaliber’. Zo beginnen steeds meer mensen hun vertrouwen in ons financiële stelsel te verliezen, worden angstig van ‘aanstormende’ vluchtelingen, Oekraïne, Rusland en ‘het westen’ die als treinen zonder machinist op elkaar af denderen, de afkalving van het ‘Europese Project’ aan haar buitenranden: Griekenland, Polen, Engeland en een steeds machtelozere en verarmde overheid.
Wat betekent dit allemaal voor de wijze waarop de burger geïnformeerd wordt over wat er werkelijk toe doet? Kunnen wij nog nieuws vinden dat niet ‘geframed’ is, dat niet een bepaald belang dient?
Een pleidooi voor onafhankelijk media, en een meer onderzoekende houding van de burger.

nos

Feitencongruentie
Niets is onrustiger dan tegenstrijdige informatie: ‘de een zegt zus, de ander zegt zo.’ Op deze manier kun je je niet direct een mening vormen. Wat moet je nu geloven?
Veel mensen hebben al genoeg aan hun hoofd om de eigen journalist uit te hangen en om te googlen naar de feiten totdat de accu van de laptop leeg is. Steeds weer andere feiten en meningen. Het NOS-Journaal. De krant. Een blog. Een Tweet. Een post op Facebook. Een bericht in een WhatsApp-groep.
Het is bekend dat mensen het liefst een medium volgen die hun basisaannames en zienswijze bevestigt. Zoeken naar feiten en meningen die die aannames ter discussie stellen of zelfs aan het wankelen brengen, verhogen niet echt het lees- of kijkplezier. Daarom zoeken we vaak bij elkaar passende media, elkaar niet tegensprekende media-persoonlijkheden, overheidsbronnen.

Positief nieuws
Hoe meer verontrustende ontwikkelingen in de wereld om ons heen, hoe groter de behoefte aan positief nieuws. Het is niet voor niets dat talkshows het zo goed doen. Die nemen zo hier een daar onprettige nieuwsfeiten mee en bediscussiëren die in een luchtige verpakking.
Programma’s als ‘De Wereld Draait Door‘ of ‘Zondag met Lubach‘ voorzien onmiskenbaar in een behoefte om op gedoseerde en van richtinggevende duiding voorzien nieuws op te nemen. Het nieuws wordt ingekaderd in een optimistische en humorvolle relativerende wijze.
Toch zou het goed zijn als burgers iets vaker zelf op zoek gaan naar informatie. Als burger ben je mede-vormgever van de samenleving waar je deel van uitmaakt. Dan is het zaak je zo goed als mogelijk te informeren. Want vaak het ‘weggelaten van nieuws’ kan voor veel burgers van groot belang zijn.

In onderstaande video laat de NOS dat deel weg, dat het beeld van de Russische president van een norse en niet aanspreekbare heerser verstoort. In de gemonteerde (gemanipuleerde) NOS-beelden lijkt Putin niet in te gaan op de vragen van de BBC en stug door te lopen. Maar als je de ononderbroken beelden op Russia Today ziet, gaat Putin heel uitgebreid in op de vragen van de journalist. Dat de NOS niet geïnteresseerd was in de antwoorden op de vragen van John Sweeney, een gerespecteerde journalist van de BBC, mag opmerkelijk heten. Het onderwerp was immers het neerschieten van de MH17.
Veel media hanteren de ‘halve waarheid’ eerder als censuur dan een regelrechte leugen.
Niet alleen GEEN STIJL maakt er melding van. Ook het keurige blad liberale blad Elsevier wijdt er een artikel aan.

Video: BBC-verslaggever in gesprek met Putin. Maar NOS maakt er iets anders van.

De ‘foute’ bron
In discussies over ontwikkelingen is niets leuker dan je mening en observatie bevestigd te zien. ‘Ja, dat vind ik ook’, geeft nu eenmaal een beter gevoel dan: ‘Waar haal je die onzin vandaan / je leest te veel spookverhalen / je kijkt te veel naar foute televisieprogramma’s / je moet die onzin op Facebook niet geloven / je laat je ook alles aanpraten’ (optie naar keuze).
Bij tegenstrijdige feiten of meningen wordt zelden op inhoud doorgepraat: ‘laten we het gezellig houden, jongens’. En zo wordt onbewust de zoektocht naar ‘afwijkende meningen en feiten’ afgestraft.
In het westen worden ondermeer BBC en CNN betrouwbaar geacht, in de Arabische wereld Al JazeeraAl Arabia, in Rusland media als Russia TodayThe Moscow Times en Pravda.
Maar wanneer is een bron ‘fout’? Als het de feiten ‘verdraait’, vanuit een ander gezichtspunt het nieuws duidt, halve waarheden verspreidt of gewoon uit een fout land afkomstig is?
Alle media hebben in grote mate dezelfde problemen: ze zijn zelden bereid of in staat om een nieuwsbericht te voorzien van elkaar tegensprekende feiten en meningen als het om grote thema’s gaat, daar waar nationale belangen in het geding zijn. Denk jij dat wij goed zijn geïnformeerd over het drama met de MH17? Heeft onze overheid alle feiten boven tafel gebracht? En hebben de Nederlandse media voldoende doorgespit om alle ‘ongemakkelijke’ feiten te onderzoeken? Google eens en zie wat je zoal tegenkomt: dit bericht of dit bericht.

nigelfarage
Nigel Farage die de Britten met leugens misleidde uit de EU te stappen en dat ook later toegaf. (Let op: gekozen foto versterkt het beeld van een gekke en niet serieuze man. Fotoframing is een veelbeproefd middel om gewenste reacties uit te lokken).

‘Onafhankelijke media’. Bestaan die?
Zeker met de komst van gratis videokanalen als YouTube kan vrijwel elke groep of individu zijn eigen nieuwsmedium beginnen en roepen wat hij wil. De ‘terreurgroep’ IS (of moeten we spreken van ‘rebellen’, ‘opstandelingen’ of ‘vrijheidsstrijders’?) weet er wel raad mee. Ook met andere social media.
Er zijn kanalen van Nederlandse bodem zoals 7ditches.nl, decorrespondent.nl, onsgeld.nu of van buitenlandse bodem zoals KenFM (Duitsland), Ken O’Keefe (USA), contra-magazine.com (Berlijn) enzovoort, enzovoort. Honderden niet-reguliere kanalen. Maar zijn zij ‘onafhankelijk’? Dat kun je zo niet zeggen. Het hangt van het onderwerp af. Bij bepaalde onderwerpen hebben ze een gekleurde bril, bij andere thema’s onthullen zij feiten die de ons bekende media niet vermelden. En sommigen worden betaald om een gekleurde kijk als ‘onafhankelijk’ te verspreiden. Er komt veel voor kijken om een geïnformeerde burger te zijn.
Opvallenderwijs zijn er ook officiële kanalen die opmerkelijke nieuwswaarde op kunnen leveren. Zeker in combinatie met andere bronnen. Zo beantwoordt een officieel document van de NAVO de vraag of de NAVO Oekraïne als NAVO-lid wenst. Momenteel in aanloop tot het referendum een vraag die door de autoriteiten ontkennend wordt beantwoord. Het NAVO-document laat daarover geen enkele twijfel.

Complotdenker
Een absolute brain stopper is de beschuldiging van ‘complotdenker’. Een complot kan worden omschreven als een geheim plan van een aantal personen of organisaties tot het verrichten van daden met kwade bedoeling. Opmerkelijk is dat wereldschokkende gebeurtenissen zoals ‘New York 9/11’ of ‘MH17’ door de grote belangen die in het geding zijn altijd vergezeld gaan van ‘complottheorieën’. Meestal wordt het woord gebruikt als verdediging tegen alternatieve lezingen op de officiële versie van het gebeuren. Dat de officiële lezingen in de meeste gevallen net zo goed voldoen aan bovenstaande definitie van een ‘complot’, wordt vaak over het hoofd gezien.
Het zoeken naar eigen bronnen, kritisch beoordeeld, mag niet worden afgedaan met ‘complotdenken’. Het is een absolute veroordeling om andere gezichtspunten op een belangrijke gebeurtenissen te vinden en een eigen kritische kijk te ontwikkelen.

Bronnen in alle soorten en maten
Er zijn verschillende soorten bronnen die ook op hun eigen merites moeten beoordeeld.

Regeringsgecontroleerde media (vooral in Afrika, Midden-Oosten, Rusland, China);
Regeringsgezinde media (vooral in jonge democratieën of landen met tweepartijenstelsel zoals VS, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk);
Onafhankelijke massamedia, maar met herkenbare bias (vb in Nederland: NOS, VPRO, EO…);
Gefinancierde micro-media, zoals individuele (journalistieke) video-kanalen of blogs (moeilijk herkenbaar);
Onafhankelijke micro-media, zoals individuele (journalistieke) video-kanalen of blogs.
Bij het beoordelen van een bron is het goed om ook de naam van de bron even in de zoekmachine te plaatsen (dus niet het thema waarop je zoekt zoals MH17). Je krijgt dan vaak een bloemlezing van opinies over het gekozen medium. Die reacties kun je dan weer mee laten wegen bij de beoordeling van de ‘feiten’ die zij verspreiden.

Kan het ook makkelijker?
Ja, elke avond het NOS-Journaal kijken en het daarbij laten.
Veel succes bij je zoektocht naar een meervoudige kijk op belangrijke ontwikkelingen.

Reacties zijn gesloten.

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: