Hetzelfde doen en iets anders verwachten.

demain3-678x381Foto uit de film ‘Tomorrow‘. Een betere wereld door lokaal initiatief.

In 2010 schreef ik ‘Help! Een paradigmashift! Het was een beschrijving van een naderende, en deels al gestarte, lange periode van onzekerheid. Veel van wat in die blog is geschreven, is nog steeds geldend. Echter, we zitten nu sinds 2008 al 8 jaar in deze turbulentie. Opschoon we nu, in 2016 in Nederland iets van een opleving meemaken, is de onderliggende financieringsstructuur verder verslechterd. Steeds meer economen durven te roepen dat een nieuwe economische recessie aanstaande is. Anderen stellen dat we nog steeds in dezelfde zitten, met kunstmatig voortgebrachte kleine oplevingen. Wat moeten we met deze somberheid? Kunnen we zo nog wel werken aan een betere, een duurzamere en een rechtvaardiger samenleving?

‘Hetzelfde doen en iets anders verwachten’
‘Een uiting van waanzin’, stelt Jan Bommerez, ‘dat je denkt dat je op de oude voet verder kunt gaan, meer van hetzelfde doet en dan verwachten dat het anders wordt.’
Jan Rotmans: ‘We zijn er nog niet. Het is niet de vraag of, maar wanneer de volgende diepe recessie zich aandient.’ Uitspraken van een unieke ontmoeting, donderdag 8 december jl. in Arnhem. Beide heren waren voor de eerste keer samen en wel in het InspiratieRijk in Arnhem, twee prominenten in de wereld van de verandering en transitie. Een unieke wederzijdse kennismaking.
Beide vullen al jaren de zalen met geïnteresseerden uit overheid en bedrijfsleven, hongerig om te horen wat die transitie dan wel niet inhoudt, wat Rotmans met ‘kantelen’ bedoelt en Bommerez met ‘ontleren’.
De meeste congresgangers gaan hyper van de onconventionele beschouwingen weer terug naar hun bureau om de dag erna weer precies dat te doen wat ze de dag ervoor deden. Er wordt niet ‘gekanteld’, er wordt niet ‘ontleerd’. We buffelen gewoon door. Zoals we het geleerd hebben, en zo veilig en vertrouwd voelt.

Het gevecht om behoud
We gedragen ons collectief als twee ruziënde partners: in plaats van de ruzie uit te praten, kabelt de strijd voort uit angst dat het uitpraten leidt tot confronterende nieuwe inzichten over het eigen gedrag of dat concessies moeten worden gedaan. Met het laten voortbestaan van de strijd als veenbrand, worden wederzijds klappen uitgedeeld in de hoop zonder gezichtsverlies ‘te winnen’.
En zo doen wij dat nu ook collectief. We worstelen (strijden) tegen elke nieuwe crisis. Maar we gaan niet de confrontatie aan met de gedachte dat wat we altijd hebben gedaan niet meer werkt. Dat is te confronterend. Dus modderen we door, onszelf slepend van crisis naar crisis.
Zo houden we bijvoorbeeld nog vast aan ons relatief jonge winkelconcept: de binnenstad als koopgoot. De omliggende straten en pleinen als transportbanden om het gekochte af te voeren. We houden vast aan onze welstand, pompen onbestaand geld in de portemonnees om ‘de koopkracht’ (de kracht om te kopen) tegen beter weten in op peil te houden. We houden vast aan groei, ook als is met schulden gefinancierd.
Behoud van de huidige toestand, terwijl de situatie schreeuwt om verandering. Maar de durf ontbreekt.

De veranderingsparadox
Veranderen is eng, er ontstaat weerstand. Zo kennen we het thema.
Veranderen is het eenvoudigst als het (je) goed gaat, maar de noodzaak is dan minimaal. Veranderen is het zwaarst als het (je) slecht gaat, maar de noodzaak is dan maximaal. We zoeken de veiligheid van het bekende, mijden de onzekerheid van het experiment.
En toch is dat wat er moet gebeuren. De door velen zinloos geachte geldinjectie van de Europese Centrale Bank die nu zo’n €2.000 miljard nadert, is a mad-man’s-game.

Experiment als way out
Niemand weet hoe we uit de schuldenmachine moeten stappen: stoppen we met geldschepping, dan stort de economie in. Gaan we door, gaat het financiële systeem vroeg of laat onderuit.
We moeten (nog) meer ruimte geven aan het experiment. Burgers de ruimte te geven ‘te rommelen’ aan hun omgeving. Overheid de ruimte geven te zoeken naar nieuwe aansluiting met de samenleving die zij geacht wordt te dienen. Verval in de breedste zin van het woord, toelaten om ruimte te scheppen voor nieuwe initiatieven. Door op schuld gebaseerde projecten af te bouwen. Inmiddels bestaat rond de 45% van de productprijs uit rente! Rente is inkomsten van de banken, die het als lening wederom tegen rente aan de steeds armer wordende samenleving uitlenen. Een kind begrijpt dat dit geen eeuwigdurend systeem vertegenwoordigt.

Hoe denkt de ‘bank der banken’
De BIS-bank is de minst bekende bank ter wereld. En dat vinden ze daar in Bazel ook wel best. Toch is BIS de échte wereldbank, want haar leden zijn 60 Centrale Banken. Maar liefst 95% van het wereld DGP (waarde van de wereldproductie) gaat door de handen van haar leden. In 1930 opgericht om de Duitse herstelbetalingen af te wikkelen, is zij nu uitgeroeid tot de bank der banken. Veel touwtjes lopen naar de BIS in Bazel. Bancaire richtlijnen worden niet voor niets Bazel 1, Bazel 2 genoemd.
Mr Claudio Borio is Head of the Monetary and Economic Department, dus niet bepaald de baas van het bedrijfsrestaurant. Terwijl in Nederland de media en overheid de bezweringsformule (we zitten weer in de lift) maximaal oprekt, is deze topbankier toch een stuk openhartiger.

Een paar van zijn uitspraken in dit interview:

  • ‘That is an endgame we should do all we can to avoid.’
  • ‘Debt levels, both private and public, are historically high.’
  • ‘And, most critically, the room for policy manoeuvre, both monetary and fiscal, is limited.’
  • ‘Monetary policy has been stretched to its limits.’

Ondanks de bijna €2.000 miljard die de ECB de afgelopen jaren in de Europese economieën heeft gepompt, wil de inflatie maar niet tot de gewenste 2% stijgen (om de schulden te laten wegsmelten). Inmiddels daalt de rente naar negatief.

Gezonde financiering en een eigen ‘parallel-valuta’
De financiering moet weer gezond worden. De rek van nog meer lenen is er uit. We moeten anders gaan financieren.
De onderstaande opties voor financiering moeten weer in deze volgorde worden afgelopen.

  • Met eigen gespaarde winst uit het verleden; dus wat achter de hand houden;
  • Met lenen van particuliere derden die over eigen kapitaal beschikken;
  • Met lenen van derden zoals verzekeraars, (pensioen-)fondsen die over eigen kapitaal beschikken;
  • Lenen van de bank, 5% dekking door spaargelden, 95% ‘dekking’ met geldschepping;
  • Overheidsgeld (subsidies of revolverende fondsen).

Daarnaast kan een eigen lokale munt als reserve-valuta dienen voor het geval het met de Euro niet goed afloopt. In 1926 sneuvelde de vorige versie van de Euro. De Nederlandse en Duitse overheden hebben sinds 2012 ook al een ‘Plan-B klaarliggen.
Zo’n lokaal ruilmiddel is goed voor de lokale economie en grotendeels crisisproof. In Zwitserland bestaat zo’n parallel-valuata al sinds 1934 om het hoofd te bieden aan de crisis van toen en toekomstige crises. Het maakt dat honderden Zwitserse bedrijven, los van hun nationale munt, altijd kunnen blijven handelen.

De crisis mag dan verontrustend zijn, het wordt pas echt problematisch als we denken door hetzelfde te blijven doen, er toch de noodzakelijke verandering op gang komt.

Video: Hoe werkt geldschepping?

Reacties zijn gesloten.

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: