Over trollen en ander media-gedoe

trump
President Trump die zijn politiek via Twitter realiseert.

Als er aan een zaak gebrek is, dan is het wel aan vertrouwen. We vertrouwen de banken niet meer. Onze overheden. Onze massa-media. Onze social media. Onze politici. En zelfs de volprezen Bitcoin lijkt nu een financiele doos van pandora.
Het gevolg is verwarring over wat en wie te geloven. Niet eerder werden westerse samenlevingen zo door elkaar geschud door feiten en alternatieve feiten.
Een poging tot enige mediawijsheid en herstel van kritisch burgerschap.

Onafhankelijk of onpartijdig
Onafhankele media en onpartijdige berichtgeving zijn twee verschillende zaken. Zo wordt gesteld dat de media in het ‘vrije westen’ onafhankelijk zijn. Daarmee wordt dan bedoeld dat zij niet rechtstreeks onder staatstoezicht of een bepaalde vorm van censorschap staan. Maar deze vorm van onafhankelijkheid wil niet zeggen dat de berichten in die media ook onpartijdig zijn. Er is een heersende mening, in elk land. Media die die heersende mening te veel tegenspreken, zullen moeten rekenen met grote kritiek, publieke afwijzing en uiteindelijk verlies van abonnees en adverteerders (die rust in hun advertentiekanaal willen).
Ook journalisten wonen gewoon ergens in het land. En ook zij staan onder voortdurende beinvloeding van de heersende mening, van hun eigen kringen, privé en van hun werk.

obama
Obama neemt afscheid als president van de Verenigde Staten

Thematische programmering
Er zijn bepaalde thema’s die met ijzeren mediadogma’s zijn omkleed.
Een ervan is het Midden-Oosten. Zo zijn bommen van de NAVO (lees VS) altijd ‘preciziebommen’, die van de Russen zijn oud en daardoor onnauwkeurig. Die doden onschuldige burgers. Nederlandse straaljagers zijn er als ‘ondersteuning’. Dat zij zelfs dodelijke bombardementen uitvoeren, blijft onderbelicht. De interventies in 6 landen in het Midden-Oosten door de VS zijn ‘vredesoperaties’. De bemoeienis van Rusland met Syrië, steevast met ‘Poetin’ aangeduid, is een poging van Rusland om greep te houden op het Midden-Oosten. Poetin blijft in de media de oude geheime dienstman. Dat George Bush sr. hoofd van de CIA was voordat hij president werd, was na zijn inauguratie geen thema.

Immigratie en vluchtelingen is ook een gedogmatiseerd onderwerp. Weinigen maken onderscheid tussen beide termen. Voor ‘populistische media en partijen’ zijn alle vluchtelingen ongewenste immigranten op zoek naar een uitkering in het ‘rijke westen’.
Voor de ‘progessieve media en partijen’ is het ook van belang de termen vluchteling en immigrant willekeurig in te zetten. Want daarmee krijgen immigranten ook de sympathie (en de internationaal vastgelegde rechten) van de (echte) vluchtelingen.
Maar een vluchteling is op zoek naar veiligheid en kan besluiten in het land van aankomst te blijven en wordt dan immigrant. Twee verschillende zaken, twee manieren van beoordelen. Een immigrant hoeft (in veel gevallen) nog geen vluchteling te zijn en komt om economische redenen. De discussie wordt verder gemanipuleerd door te spelen met de veelzijdige meningen over de islam: bron van geloof of bron van kwaad.

Als er een thema is waardoor de media de aandacht van het mufgebeukte publiek kunnen vasthouden, dan is het wel met het toverwoord ‘Trump’.
Dat Trump niet een ‘ideale man in het Witte Huis’ is, wordt algemeen gedeeld. Hij tart de wereld met zijn lompheid en ondoordachtzame getwitter. Maar het postuum idealiseren van zijn voorganger Obama heeft ook epedemische vormen aangenomen. Deze president kreeg al de Nobelprijs voor de Vrede nog voordat hij goed en wel maar een politiek daad in het Witte Huis had verricht. Onder zijn bewind ging de Amerikaanse militaire machine gewoon door met interventies, steunverlening aan ‘oppositionel groepen’ (meestal terreurgroepen als IS), de uitbreiding van de NAVO tot alle staten rondom Rusland, vernieuwing van Amerikaanse kernwapens in Duitsland (geen thema in de Nederlandse media).

egypt-fb2
Social media als aanjager van de Arabische Lente?

Social media
Social media begonnen hun zegetocht zo’n 8 jaar geleden. Twitter en Facebook stonden, zo luidde de toen heersende mening, aan de wieg van de ‘Arabische Lente’. Zonder deze media zou de jonge, goed opgeleide, generatie in het Midden-Oosten nooit tot enige vorm van verzet en coordinatie daarvan hebben kunnen komen.
Social media zouden de wereld verbinden, mensen uit hun eenzaamheid helpen, de wereld transparanter en dictators het leven zuur maken met open en vrije informatie.
Obama werd de eerste zwarte president van de Verenigde Staten dankzij een goed ‘slim’ georganiseerde social media campagne. Social media waren toen vooral een zege.

De laatste tijd staan zij echter onder druk. Ze zouden gemanipuleerd worden door ‘Russische trollen’, aandachttrekkende algoritmen en zich schuldig maken aan privacy-schendingen. Ofschoon een deel van deze kritiek meer dan terecht is, is het opvallend dat sinds de verkiezing van Trump als president, de ‘slimme social media-campagne’ van Obama, heeft plaatsgemaakt door vermeende steun van Trump door Russische internettrollen. Zonder hen zou Trump nooit president zijn geworden, is de onomstreden heersende mening. Werd Reagan geprezen om zijn toenadering van Rusland (toen nog Sovjet Unie), Trump wordt van landverraad beschuldigd om vermeende gesprekken met de Russissch ambassadeur in Washington voorafgaand aan zijn onverwachte presidentschap.
Deze draai in perceptie van social media valt samen met de oplopende spanningen tussen de VS/NAVO en Rusland. Ook op dit thema zou Rusland de westerse mening via internettrollen trachten te beinvloeden. Dat moge zo zijn. Maar lijst is lang van indirecte en directe mediale en militaire interventies aan westerse zijde, lees de VS. ‘Oppositionele groepen’ die via NGO’s met miljoenen worden gesteund, met Oekraine als bekend voorbeeld. De naam George Soros wordt dan vaak genoemd. Een schatrijke Amerikaan die vooral in geo-politieke zaken doet. Van geboorte Hongaar, en uitgerekend in dat land weinig geliefd.
De constante beinvloeding van de publieke opinie en verkiezingen is al zo oud als de Koude Oorlog, waarvan we nu de 2e editie beleven. Eigenlijk al vanaf de Krimoorlog van 1853 toen de Britse pers de Engelse bevolking met een verzonnen brief van de Russische tsaar waarin hij zogenaamde Russische aanvalplannen schetste, klaar stoomde voor oorlog op de Krim.
Radio Free Europe en Radio Lyberty zijn twee mediabedrijven (begonnen als radiostations) volledig gefinancierd door de CIA en al sinds de vijftiger jaren van de vorige eeuw, actief in het ‘informeren’ van het Oost-Europese publiek over de westerse intenties. De zenders hebben nu hun pijlen gericht op de voormalige Russische republieken aan de zuidrand van Rusland zoals Georgië en Azarbaijan. De volgende staten die op de lijst staan om toe te treden tot de NAVO. En daarom ook tot de EU.

De zorg om social media, alle grote van Amerikaanse makelij, is natuurlijk terecht. De privacy is daar in slechte handen. Gebruikers zijn geen klant, maar handelswaar. De invloed van de inlichtingendiensten op deze media is onduidelijk, maar vrijwel zeker is hun ‘bijzondere aandacht’ voor wat er op deze kanalen gebeurt.
Maar de huidige media-campagne tegen deze media is op zijn minst opmerkelijk.

An undated aerial handout photo shows the National Security Agency headquarters building in Fort Meade, Maryland
Het hoofdkwartier van de National Security Agency (NSA) in Fort Meade, Maryland.

Nieuw taalgebruik
Met het gevecht om de aandacht van het publiek, de kiezer, de consument, is ook een geheel nieuwe terminologie ontstaan. Een korte opsomming.

Bubbel: Een groep van personen van gelijke meningen die elkaar bevestigen en versterken. Dit verschijnsel wordt toegeschreven aan social media, maar kranten, omroepen, religieuze groepen en politieke partijen zijn ook gemeenschappen met gedeelde waarden (en waarheden).

Trollen: Onder false identiteit opererende social media-accounts gericht op manipulatie van de publieke opinie. Deze worden vooral aan Rusland toegeschreven. Er is echter geen enkele reden om de gedachte te verwerpen dat er ook westerse trollen actief zijn.

Alternatieve feiten: Hiermee wordt bedoeld ‘feiten’ aangedragen door alternatieve, vaak online, media. Deze feiten zouden niet kloppen volgens de reguliere media. Maar ‘alternatief’ kan ook duiden op echte feiten die de reguliere media vanwege hun ‘thematische programmering’ (zie boven) als onwelgevallige feiten, hoe juist deze ook zijn, weglaten.

Nepnieuws: In de oorspronkelijke betekenis worden hiermee nieuwsberichten bedoeld die gebasseerd zijn op leugens en onwaarheden. Inmiddels is de term uitgebreid in de betekenis dat alle berichten die niet in het formele frame van de overheid en reguliere media passen als ‘nepnieuws’ worden geclassificeerd. De Europese Unie heeft nu met de Amerikaanse StratCom Task Force sinds 2015 een bureau dat ‘nepnieuws’ moet bestrijden. De start was het naderende referendum in Nederland van het verdrag met Oekraïne. Eigenlijk dus een bureau voor beinvloeiding van de publieke opinie.

Politiek correct: Een term gebruikt door groepen die vooral in de rechts-populistische hoek te vinden zijn. Het gaat om wat boven genoemd wordt ‘thematische programmering’. Een frame waarbinnen de media geneigd zijn het wereldnieuws te beschouwen en te duiden. Het gebruik van taal is daarbij essentieel. Spreekt een bericht van een ‘oppostionele groepering’, een ‘terroristische organisatie’, van een ‘bevrijdingsleger’, een ‘seperatistische groepering’, een ‘militie’ enzovoort. Verschillende media hanteren vaak andere termen als ze over dezelfde groep schrijven.

Populistisch: Populistisch is een veelgebruikt waardeoordeel over de bron van een bericht. Als een groep of bron zich te veel inlaat met de ‘onderbuik van de samenleving’ wordt dit etiket aan het bericht toegevoegd. Daarmee wordt het hele bericht, vaak zonder nadere onderbouwing, naar het rijk der fabelen verwezen, zonder dat inhoud en context op haar merites worden beoordeeld.

Samenzweringstheorieën en complotdenkers: Een sinds de zestiger jaren van de vorige eeuw in zwang geraakte term om theorieën over de toedracht van een grote schokkende maatschappelijke gebeurtenis te ontkrachten. Men schrijft de term toe aan de CIA die deze term zou hebben bedacht om alle complottheorieën rondom de moord op president Kennedy te ontzenuwen.
Inmiddels wordt de term willekeurig door overheden en media ingezet om alles dat de officiele verklaringen tegenspreekt als onwaar te classificeren. ‘9/11’ is het meeste recente grote thema, waarbij terechte vragen van grote groepen onafhankelijke technisch deskundigen onbeantwoord blijven met als argument dat de vragen afkomstig zijn van ‘complotdenkers’.

Alternatieve media
Inmiddels zijn er talrijke alternatieve media die hun eigen ‘programmering’ of frame hebben. Velen ervan worden door de authoriteiten en reguliere media bestempeld als populistische media van rechtste signatuur. Dat is maar zeer de vraag. Inderdaad heeft elke kanaal een ‘thematische programmering’. Het is als kritische burger zaak die te programmering te doorzien en de feiten van de duiding ervan te scheiden.

Lees ook
Hoe informatief zijn de media
Überwachungsdebatte in Berlijn
Rattenvangers met sleepnetten
NOS glijdt uit over verwarde jongen

Reacties zijn gesloten.

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: