In de strijd tegen het virus is alles toegestaan

Werklozen in de rij in Spanje.

De Telegraaf 18 maart 2019

Het CBS heeft de cijfers bekend gemaakt van het aantal slachtoffers van de griep in de afgelopen winter. Daarbij spreekt het CBS van ‚oversterfte‘, het aantal overledenen in afgebakende griepperiode minus het aantal overledenen in een vergelijkbare periode zonder griep. Die oversterfte betreft 9.000 personen. Het CBS spreekt van een relatief hoog aantal, maar zeker niet uitzonderlijk. Of iedereen aan een griepvirus is overleden kan het CBS niet zeggen, maar het zal een ‚aanzienlijk deel ervan zijn‘, aldus een woordvoerder.*

De Telegraaf 18 maart 2020

Er zijn in totaal 136 mensen overleden aan de ziekte. De meeste overleden mensen zijn tussen de 80 en 84 jaar oud. Zo meldt het RIVM vandaag. Zorgelijk is dat het aantal nog dagelijks lijkt te stijgen. Toch is dit virus, dat bij een klein aantal patiënten tot fatale longschade kan leiden, in aantallen nog ver verwijderd van wat het RIVM een reguliere griepperiode noemt. Desalniettemin erkent zij dat de angst er goed in zit, niet zozeer door het aantal fatale gevallen, maar doordat in de regionale ziekenhuizen in Brabant onvoldoende IC-capaciteit voorhanden is.*

* de teksten zijn fictief, de getallen niet.

Meervoudige schade

Inmiddels wordt duidelijk dat de schade veroorzaakt ‚door‘ het Coronavirus van onvoorstelbare omvang is. Ten eerste de slachtoffers die moeten sterven aan het beademingsappartaat of daar niet eens aan toekomen. Het kind dat zijn opa en oma niet meer mag bezoeken. De dochter die geen afscheid meer van haar overleden vader mag nemen. De niet aflatende stress die de medewerkers in de zorg hebben om met de voorhanden zijnde middelen het virus een halt toe te roepen. De honderduizenden ondernemers en ondernemingen die van de ene op de andere dag hun volledige omzet en inkomen zien wegvallen en grote ondernemingen die duizenden werknemers moeten ontslaan. Bestuurders en ambtenaren van overheden, vooral de rijksoverheid, die dag en nacht werken om de informatie op peil te houden en paniek te reduceren.

Duidelijk wordt ook dat het hoogtijdagen voor de media zijn. Na een lange klimaatcampagne, golven van rechtszaken van in een ver buitenland gearresteerde criminelen, MH17, zijn alle journalisten nu ingezet op de Corona-crisis. Pagina na pagina, journaal na journaal, talkshow na talkshow en dan laten we de dampende sociale media even buiten beschouwing. De koppen blijven alarm slaan. De vraag is hoe lang een mens in de alarmstand kan worden gehouden.

Wie met al die mediaberichten nu nog niet in paniek raakt, moet wel van teflon zijn.

„Rechten worden opgeschort die gedurende eeuwen zijn bevochten. Dat doen wij, niet het virus.“

René Schlott, historicus aan het Leibnitz-Zeithistorische Forschung in Berlin-Potsdam.

In stilte is er nog een ander slachtoffer: onze democratie.

Vooral uit Duitsland, het land met een sterke filosofie inslag en ervaringsdeskundige met snel verdwijnende democratieën, komen voorzichtig de eerste zorgen.

Zo stelt René Schlott, historicus aan het Leibnitz-Zeithistorische Forschung in Berlijn-Potsdam in de Süddeutsche Zeitung dat de huidige situatie lijkt een ‚draaiboek voor een rechts-populistische machtsgreep’.

Het is ook niet toevallig dat vooral de rechts-radicale partijen, ook in Nederland, voor een landelijk huisarrest pleiten, eufemistisch ‚lock down‘ genoemd.

Het zal geen complot zijn, maar rechts-populistische partijen worden nu zonder verkiezingsoverwinning op hun wenken bediend: de grenzen gaan dicht, Brussel staat buitenspel, het ‚nep-parlement (Wilders) vergadert niet meer, het is ieder voor zich, immigratie is effectief gestopt, de immigatiekampen in Griekenland zijn hermetisch afgesloten en ‚het volk‘ wil sterke leiding, en in paniek nog meer vrijheidsbeperking. 

Schlott constateert dat burgerrechten en persoonlijke vrijheden massaal en in hoog tempo verdwijnen onder druk van de coronacrisis.

Na publicatie keek Schlott angstig naar zijn mailbox, zou die vollopen met woede en doodsbedreigingen?

Hij kreeg 90 mails, 5 kritisch, 2 bedreigend en de rest instemmend.

Van een kritisch, democratisch, autonoom denkend en handelend individu is weinig meer over. Ineens zijn we onderdeel van een massa. Een massa die maar met een ding bezig is: de angst om besmet te worden met het gevreesde virus.

Wie had gedacht dat in Europa, de bakermat van de democratie en individualiteit, we zouden accepteren dat de grenzen dicht gaan, we ‚vrijwillig‘ in huis blijven, sommigen zelfs pleitten voor een collectieve opsluiting in eigen huis? Dat we 1,5 m van elkaar moeten blijven, alle intermenselijke intimiteit met anderen dan onze partner en kinderen, verboden is? Dat we de schappen toiletpapier en pasta’s leeg zouden grazen alsof dit de laatste dag voor een Russische inval is. Dat we ’s avonds luisteren naar de vrijwillig gelijkgeschakelde media om ons over nieuwe instructies te berichten, dat ‘het buitenland’ zich verbaast dat Nederland te weinig doet, dat de burgers hier hun hond nog mogen uitlaten, met hun jengelende kinderen nog even een blokje om mogen, hun bejaarde vader vanaf het grasveld van het verzorgingstehuis nog een paar minuten mogen toezwaaien. 

Met uitzondering van de overheersing door de NAZI’s, de inval van de Russen in Oost-Europa, en natuurlijk de DDR, kent Europa al 75 jaar vrede, vrijheid en democratie. 

Sinds 9/11 zijn er al veel rechten, vooral voor de digitaal opererende mens, en wie is dat niet, sterk aan banden gelegd. De inbreuk op privacy op internet, de bijna landelijk dekkende camera-observatie, het via apps hengelen naar informatie op onze smartphones. We zijn het allemaal normaal gaan vinden. Sommigen zien het als noodzakelijk of zelfs als vooruitgang, want ter bestrijding van het terrorisme. Veiligheid boven alles, kosten wat het kost.

Onder het mom van deze nieuwe crisis werken inlichtingendiensten aan software om ‚besmette‘ personen te traceren. Zijn gaan van de smartphone-gebruikers de contacten en gangen na om ze daarna pro-actief te benaderen, in gewoon Nederlands van de straat te halen. Desnoods via een op hem afgestuurde drone oproepen om van de straat af te gaan en naar huis te gaan (China als lonkende voorbeeld). Met de nu heersende angst, zou het me niets verbazen als de bevolking dit zou toejuichen. China wordt in onze media dagelijks beschimpt als totalitaire staat, maar als we nu de lege straten zien en de miljoenen Chinezen Wuhan met hun neus tegen de beslagen ramen geplakt, stijgt applaus op. Zij hebben het virus onder controle. Toch wel mooi zo’n aanpak…

Protesten blijven uit. 

Vooral in Duitsland is de angst voor ontdemocratisering groter aan het worden dan de angst voor het virus. Duitsland telt momenteel 73 dodelijke slachtoffers ten gevolge van het virus. Op de 80 miljoen inwoners.

Net zoals in Nederland is de meerderheid van de Corona-slachtoffers 80 jaar of ouder. Niet minder dramatisch voor de nabestaanden, maar het mag niet als een verrassing komen dat het virus vooral deze groep raakt. Zoals bij elke virusperiode. Immers Duitsland telt per jaar maar liefst 20.000 – 25.000 dodelijke slachtoffers ten gevolge van een wintergriep. De vraag is of het Corona-virus dit winterseizoen zover zal komen. Overigens komt dat aantal dan niet bovenop de 20.000 – 25.000 dodelijke slachtoffers ten gevolge van een wintergriep, maar is daar getalsmatig onderdeel van.

Paniek van de rede.

Ook het Duitse opinieblad Der Spiegel spreekt haar verontrusting uit over de snelle afkalving van mensenrechten en democratie en spreekt van de ‚paniek van de rede‘. Het blad waarschuwt voor een sfeer waarbij de menigte met geweld gaat optreden tegen een individu die zich niet aan de regels houdt: waar is je mondkapje, waarom loop je zo dicht langs mij, laat jij nu alweer je hond uit, blijf binnen, wil je mij dood hebben?*

Vergeten wordt dat het in een royale villa met een met toiletpapier volgestouwde garage, en een tuin met de grootte van een voetbalveld, bij een collectief huisarrest langer uit te houden is dan op een flatje met 2 jengelende en snotterende kinderen.

Dit is geen pleidooi om het virus maar wild zijn gang te laten gaan. Dat is ook niet bepaald wat de Nederlandse overheid (en andere landen) doet; het overgrote deel van het economische en openbare leven is stilgelegd, persoonlijk contact zoveel mogelijk teruggebracht, hygiene-voorschriften fors verscherpt.

„Wat belangrijk is, is niet alleen om de overwinning van de democratie te behalen, maar om de democratie te behouden.“

Nelson Mandela

We moeten waken dat de bestrijding nu levens redt, maar door onze kapotte economie later nog veel meer slachtoffers gaat eisen.

De belofte van het kabinet om ‚alles te doen wat nodig is‘ is oprecht. Maar de uitvoering zal moeizaam verlopen en voor velen te laat komen. Immers het vergoeden van de schade door de Belastingdienst aan de slachtoffers van de vermeende toeslagenfraude werd al geschat op ‚enkele jaren‘. Nu moet de overheid niet alleen deze 10.000 vermeende fraudeurs schadeloos stellen, maar ook nog de honderdduizenden ondernemers en tienduizenden bedrijven. Hoe gaat de overheid dat klaarspelen?

Als ik oud ben.

Zou ik straks als 80-plusser de generaties na mij, bijvoorbeeld mijn zoon, willen vragen om hun toekomst kapot te maken, het land op slot te zetten, 700.000 ZZP-ers en tienduizenden MKB-ers naar de financiële kelder te jagen om mij en mijn generatiegenoten de kans op een fatale virus te verkleinen? Ik denk er nog over na. Maar misschien weet ik het antwoord al.

Niemand kan voorspellen hoe het virus ons leven de komende tijd nog gaat ontregelen. Maar het is goed te beseffen dat onze omgang met het virus de grootste ontregelaar is. Als het virus al lang uit onze gedachten is, zitten we nog jaren met de economische gebakken peren. De prijs van onze aanpak zal onmetelijk hoog zijn en ook de volgende generatie zal opdraaien voor de in enkele maanden gemaakte schulden en veroorzaakte schade aan onze economie.

*Nagekomen bericht: Berichten op Twitter lijken mij gelijk te geven, geweld tegen ‘overtreders’ (dat heette in WWII ‘verraders’) wordt aanbevolen: Op Twitter: “Mensen die bewust naar buiten gaan en zich niet aan de regels houden oppakken. Sluit ze maar op in sporthallen, wie niet luisteren wil moet maar voelen. Ze brengen andere mensen in gevaar. Helemaal klaar mee.”

Reacties zijn gesloten.

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: