Hoe adviseer je de bondskanselier

In tijden van crisis komt het aan op de juiste informatie, de juiste timing en bij de juiste personen. Tijdens de Corona-crisis wordt het volle informatie-orgel bespeeld. Alle inzichten, meningen, interpretaties buitelen over elkaar heen. Uiteindelijk is de vraag hoe informeer je de baas, in dit geval de bondskanselier van Duitsland. Welke informatie heeft zij gekregen, en welke adviezen?

Een uitgelekt document ‘nur für den Dienstgebrauch’ biedt inzage in de basisinformatie waarop Angela Merkel haar besluiten baseerde. Haar vriendschappelijke band met onze premier Rutte, verklaart daarmee ook hoe de Corona-hazen in Nederland lopen.

Het stuk begint met de constatering dat Duitsland te maken krijgt met de ‘grootste uitdaging sinds de Tweede Wereldoorlog’. Als niets gedaan zou worden zouden volgens de opstellers er meer dan een miljoen doden vallen, alleen al in Duitsland. Daarmee is de toon in de inleiding van dit 17 pagina’s tellende document gezet.

De basis wordt gelegd voor de gewenste overheidscommunicatie: het worstcase scenario moet als basis dienen voor de overheidscommunicatie. De boodschap moet luiden: ‘Er komt iets heel bedreigends aan, maar we hebben het gevaar onderkend en handelen vastberaden en doelbewust. We hebben behoefte aan een samenwerking van alle krachten in de samenleving. Dan zullen we het gevaar nog kunnen afwenden‘.

Met deze boodschap werd ook een onverhuld beroep gedaan op de media om mee te doen in de overheidscampagne. Het legde de basis voor een journalistiek-vrije berichtgeving over de Corona-crisis. Italië wordt in het strategiedocument als afschrikwekkend voorbeeld opgevoerd ‘en het einde is daar nog niet in zicht‘, gaat het document verder.

Opvallend is dat de schattingen van slachtoffers, noodzakelijke ziekenhuis-capaciteit, in deze nota hoger wordt geschat dan de schattingen van het RKI, het Robert Koch Institut (Duitse RIVM). Het zou niet het laatste onderwerp zijn waarin de overheid de risico’s hoger inschat dan zijn hoogste medische adviseurs. Ook ten aanzien van de lock down en het effect van mondkapjes heeft topviroloog en adviseur van de Duitse regering, Christian Drosten, aanvankelijk een minder radicale mening dan die door de Duitse regering later wordt verkondigd. Hetzelfde deed zich in Nederland voor met het RIVM en viroloog Marion Koopmans van het Erasmus MC. Uiteindelijk zouden de meer voorzichtige voorspellingen van de adviseurs dichter bij de waarheid liggen dan de door de overheid en media ingezette angstcampagne.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

Meltdown

Om de ernst nog verder te onderstrepen meldt het rapport: ‘Als de hier voorgestelde maatregelen om de Covid 19-epidemie in te dammen en te beheersen falen, zou het hele systeem aan het wankelen komen in de zin van een “meltdown”. Het dreigt de gemeenschap te veranderen in een totaal andere basistoestand tot anarchie.

De gevolgen voor de economie worden zwaar ingeschat. Alleen in de lichtste variant van de crisis (scenario 1) zullen de gevolgen vergelijkbaar zijn met de crisis van 2008. De andere drie scenario’s zullen opklimmend tot een historische crisis leiden.

De kansen voor het lichtste scenario worden als reëel gepresenteerd. Want, zo stelt het rapport, ‘dat laten voorbeelden uit Oost-Azië zien‘. Uiteindelijk zou het crisiskabinet van Merkel toch kiezen voor het meest dramatische scenario met de naam: ‘de afgrond’.

Gepleit wordt voor een zeer korte periode van uitgaansbeperkingen (lockdown) om de economie niet te veel te beschadigen. In tegenstelling tot de Nederlandse overheidscommunicatie kiest Merkel en haar kabinet niet voor de introductie van ‘het nieuwe normaal’. Het rapport beschouwt de crisisperiode dan ook niet als de normale toestand van het land. Terugkeer naar het oude normaal lijkt het devies.

Kinderen als boodschapper

Bedenkelijk wordt het advies als het onderwerp ‘kinderen’ valt. Gewaarschuwd wordt dat mensen denken ach kinderen zullen nauwelijks last hebben van de epidemie.

Verkeerd.’ Aldus het advies. ‘Kinderen zullen gemakkelijk besmet raken, zelfs met een uitgaansverboden, bijvoorbeeld van de buurkinderen. Als ze dan hun ouders besmetten, en één van hen sterft thuis in doodsangst, en ze voelen dat het hun (de kinderen, red.) schuld is, bijvoorbeeld omdat ze vergeten zijn hun handen te wassen na het spelen, dan is dat het meest vreselijke wat een kind ooit kan meemaken.’

Maar ook op het gemoed van de volwassen moet worden gespeeld. ‘Veel ernstig zieke mensen worden door hun familie naar het ziekenhuis gebracht, maar worden afgewezen en sterven pijnlijk happend naar lucht thuis. Verstikking of te weinig lucht krijgen is een oer-angst voor iedereen.’

Voorkomen moet worden, aldus de adviseurs, dat sterftecijfers te veel nadruk leggen op dat ouderen (die ook zonder Corona al ernstige ziek waren, red.) voornamelijk het slachtoffer zijn. Het zou bij de jongere burgers (50 jaar of jonger) het gevoel kunnen oproepen dat het ‘slechts oudjes’ zijn die sterven en de economie gewoon met de jongere burgers kan doordraaien. Dat kan leiden tot een onderschatting van de risico’s.

Om het pessimisme nog wat verder aan te sterken staat los in de tekst: ‘2019 = 1919 + 1929‘.

‘Naast uitgebreide informatie en voorlichting door de overheid is de overheid in het bijzonder afhankelijk van de solidariteit van het maatschappelijk middenveld. Dit “samen” moet worden gedacht en gecommuniceerd. Dit vereist een gemeenschappelijk verhaal (#we blijven thuis, of “gezamenlijk afstand nemen” – “fysieke afstand – sociale solidariteit”) en in het beste geval vele gezichten (beroemdheden, politici, wetenschappers en geleerden) die zich met de campagne identificeren.’

Het zou uiteindelijk leiden tot wat we nu al maanden ervaren: eensluidende media, onderdrukking van andere kritische geluiden en instemmende ‘prominenten’. In Nederland heeft dit narratief ook aanleiding gegeven om geen enkele Corona-gerelateerde demonstratie toe te staan. Zover is het in Duitsland, uitzonderingen daargelaten, niet gekomen.

Reacties zijn gesloten.

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: